Hoe gevaarlijk zijn wespen en hoornaars?
De meeste mensen worden een keer per zomer geprikt en denken dan: we eten nooit meer buiten. Maar hoe gevaarlijk zijn wespen en hoornaars echt? En wanneer moet je opletten? Als wespenspecialist krijg ik die vraag voortdurend, dus laat ik het even kort uitleggen. Een steek van een wesp of hoornaar is voor de meeste mensen pijnlijk maar onschadelijk. Rood, gezwollen, jeukend en na een dag of twee is het weg. Maar ik zie in de praktijk ook situaties waarin zo'n steek wél degelijk gevaarlijk wordt.
Ongeveer 1 tot 3% van de Belgische bevolking heeft een ernstige allergie voor het gif van wespen en hoornaars. Bij hen kan een enkele steek leiden tot een anafylactische shock; een levensbedreigende reactie waarbij de bloeddruk snel zakt en de luchtwegen opzwellen. Symptomen zijn: benauwdheid, duizeligheid, hartkloppingen, zwelling van de lippen of keel. Bel in dat geval meteen 112. Weet je dat je allergisch bent? Draag dan altijd een adrenaline (of epinefrine) pen zoals EpiPen of Jext bij je in de zomer.
Voor mensen zonder allergie zijn een paar steken vervelend maar niet gevaarlijk. Maar meerdere tientallen steken tegelijk, zoals kan gebeuren bij het verstoren van een groot nest, kunnen ook bij niet-allergische mensen voor problemen zorgen. Het gif stapelt zich op en kan organen belasten. In uitzonderlijke gevallen is dit levensbedreigend. Dit is trouwens precies waarom ik aanraad om grote nesten nooit zelf aan te pakken, maar een expert zoals mezelf te contacteren.
Een steek in de keel of mond is altijd gevaarlijk, ongeacht allergie. Door de zwelling kunnen de luchtwegen geblokkeerd raken. Dit kan gebeuren als je per ongeluk een wesp of hoornaar inslikt of inademt bij het drinken uit een blikje of fles buiten. Controleer dus altijd je blikje of fles voor je een slok neemt. Wespen én hoornaars kruipen graag in open drankjes.
Wanneer worden wespen en hoornaars agressiever?
Ik merk elk jaar hetzelfde patroon: zowel wespen als hoornaars worden agressiever naarmate het seizoen vordert. In de zomer, als de kolonie groot is en de voedselvoorraden krimpen, zijn ze nerveuzer en prikkelbaarder. Ze reageren dan sneller en heviger op geuren (parfum, zoete dranken, deodorant) en snelle bewegingen. Sla dus nooit naar een wesp of hoornaar. Blijf kalm en wacht tot het dier wegvliegt. Hen proberen wegblazen werkt ook averechts; het CO2 in je adem prikkelt hen net.
Is een wespen- of hoornaarsnest gevaarlijk?
Ja, zeker als het op een drukke plek zit. Een groot wespen- of hoornaarsnest bevat in de zomer of het najaar duizenden exemplaren. Als je te dicht in de buurt komt en ze zich bedreigd voelen, kunnen ze massaal uitvliegen. De straal waarbinnen ze aanvallen kan oplopen tot tien meter. In de buurt van een nest raad ik altijd aan om rustig te bewegen, niet te zwaaien en geen parfum te dragen. En laat de bestrijding over aan een professional zoals ik.
Wat doe je best bij een steek?
Verwijder de angel zeker niet met een pincet, maar knijp hem er voorzichtig uit of schraap hem weg. Koel de steek met ijs of koud water gedurende 10 minuten, en gebruik eventueel een goede antihistamine crème (zoals Fenigel en R-calm) of een hydrocortisone crème (Cremicort, Pannocort) om de jeuk te verlichten. Raak de steekplek zo weinig mogelijk aan. Bij toenemende pijn, koorts of koude rillingen raadpleeg je best een arts. Zijn er tekenen van een allergische reactie (benauwdheid, duizeligheid, zwelling van lippen of keel, hartkloppingen), wacht dan niet af en bel meteen 112.
Vaak wordt gedacht dat de Aziatische hoornaar gevaarlijker is dan een gewone wesp, maar dat klopt niet helemaal. Ze is minder agressief tegenover mensen dan men vaak denkt, en haar steek is niet gevaarlijker dan die van een gewone wesp. Het grote gevaar zit hem in het feit dat haar nesten heel groot kunnen zijn en dat de kolonie bij nestbedreiging massaal reageert. Bovendien vormt ze een grote bedreiging voor bijen, maar dat is een ecologisch probleem, geen direct gevaar voor mensen. Heb je een wespen- of hoornaar nest gevonden? Contacteer me en ik verwijder het veilig en snel zonder kans op gevaar.
